Tóm tắt nhanh: Macca (macadamia) là cây có nguồn gốc từ Úc, được trồng thử nghiệm ở Việt Nam từ những năm 1990 và phát triển mạnh từ khoảng năm 2010. Tây Nguyên, với độ cao khoảng 500–1.000 m, khí hậu mát và đất đỏ bazan, là vùng trồng macca lớn nhất cả nước. Mùa thu hoạch ở Tây Nguyên thường rơi vào khoảng tháng 8 đến tháng 10. Chất lượng hạt phụ thuộc nhiều vào việc thu hái đúng độ chín và sơ chế, sấy đúng cách ngay sau thu hoạch.
Macca được trồng ở đâu tại Việt Nam?
- Tây Nguyên: Đắk Lắk, Lâm Đồng (bao gồm vùng Đắk Nông cũ), Gia Lai và Kon Tum cũ. Đây là vùng có diện tích lớn và tập trung nhất.
- Tây Bắc: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, với khí hậu mát, mùa thu hoạch muộn hơn Tây Nguyên.
Macca thường được trồng xen với cà phê, sầu riêng hoặc trồng thành vườn chuyên canh. Cây bắt đầu cho trái sau khoảng 3–4 năm (cây ghép) và cho năng suất ổn định khi đạt 7–8 năm tuổi trở lên.
Vì sao Tây Nguyên hợp với cây macca?
- Độ cao và khí hậu: nhiệt độ ban ngày ấm, ban đêm mát giúp cây ra hoa và tích luỹ dầu trong nhân.
- Đất đỏ bazan: tầng đất dày, thoát nước tốt, phù hợp với bộ rễ của macca.
- Mùa khô rõ rệt: giúp phân hoá mầm hoa đồng đều.
- Kinh nghiệm canh tác cây lâu năm: nông dân quen với cây công nghiệp như cà phê, hồ tiêu.
Từ quả tươi đến hạt macca sấy
- Thu hái: quả chín có vỏ xanh nứt nhẹ, rụng hoặc được hái khi đủ độ chín.
- Tách vỏ xanh: nên làm trong vòng 24 giờ sau thu hái để hạn chế nấm mốc và nhiệt sinh ra trong đống quả.
- Phân loại: loại hạt lép, hạt nổi, hạt hỏng.
- Sấy: sấy nhiều giai đoạn ở nhiệt độ tăng dần để đưa độ ẩm nhân xuống thấp (khoảng 1,5%), giúp nhân giòn, thơm và bảo quản lâu.
- Phân cỡ và nứt vỏ: với sản phẩm macca nứt vỏ (NIS), hạt được tạo đường nứt để người dùng tách bằng dụng cụ đi kèm.
Macca Việt Nam khác macca nhập khẩu thế nào?
Về giống, nhiều vườn ở Việt Nam dùng các giống phổ biến trên thế giới như OC, 246, 816, 849. Điểm khác biệt chủ yếu đến từ độ tươi (thời gian từ thu hoạch đến tay người mua ngắn hơn) và cách sơ chế, sấy của từng cơ sở. Khi mua, hãy hỏi về thời gian thu hoạch, độ ẩm và ngày đóng gói của lô hàng.
Câu hỏi thường gặp
Macca Tây Nguyên thu hoạch vào tháng mấy?
Thường khoảng tháng 8 đến tháng 10, tuỳ độ cao và giống. Vùng Tây Bắc thu hoạch muộn hơn.
Vì sao hạt macca có giá cao?
Cây macca cần nhiều năm mới cho năng suất ổn định, vỏ hạt rất cứng nên chi phí sơ chế và tách nhân cao, đồng thời tỷ lệ nhân trên hạt nguyên vỏ chỉ khoảng 30–35%.
Macca nứt vỏ có cần rang lại không?
Không cần. Macca nứt vỏ thương phẩm đã được sấy chín, có thể dùng ngay. Nên bảo quản kín, nơi khô mát sau khi mở bao.
Nguồn tham khảo
- Australian Macadamia Society — australianmacadamias.org
- International Nut and Dried Fruit Council (INC) — inc.nutfruit.org
VSAP có trụ sở tại Đắk Lắk, giữa vùng nguyên liệu macca Tây Nguyên. Xem sản phẩm hạt macca hoặc đọc tiếp cách phân loại macca NIS và nhân Style.
— VSAP
